Munzur Üniversitesi Matematik ve Yapay Zekâ Çalıştayı
4-5 Eylül 2026
Munzur Üniversitesi, Tunceli, Türkiye
Munzur Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Kenan PEKER'in Açılış Konuşması
Yapay zekâ çağıyla birlikte artık "bilmenin" tek başına yeterli olduğu dönemin kapandığına ve "yapabilme" döneminin başladığına inanıyorum. Sahip olduğumuz çok büyük bir bilgi birikimi artık yapay zekâ araçları aracılığıyla erişilebilir durumdadır; dolayısıyla bizim asıl görevimiz bu bilgiyi anlamlandırmak, eyleme ve üretime dönüştürmektir. Saygın dergilerde makale yayınlamak tek başına yeterli değildir. Çünkü Yapay Zekâ Araçları bilimsel metin üretim süreçlerini önemli ölçüde hızlandırmaktadır. Akademik değeri belirleyen yalnızca yayın sayısı ya da yayın yapılan derginin etki değeri değil; çalışmanın bilimsel özgünlüğü ve ürettiği katkıdır.
Bu bağlamda bilimi şu şekilde tanımlıyorum: "Bilim; insanın doğal ve sosyal denge içinde sağlıklı yaşamasının mühendisliğini; kültür, sanat, spor ve edebiyat aşamalarında inşa ve ihya edebilmektir." Bu süreç döngüsel olmalıdır; aksi takdirde anlamını yitirir. Günümüzde yükseköğretimdeki en büyük sorun, disiplinlerin birbirinden kopuk ve parçalı çalışmasıdır. Beşerî, doğa, sosyal, sağlık ve mühendislik bilimlerinin izole edilmesi veya kültür ve sanatın bunlardan bağımsız görülmesi kabul edilemez. Her bilim dalının bir kültür, sanat, spor ve edebiyat boyutu veya seviyesi vardır. Bu döngünün sonunda ortaya çıkan yeni fikirler, bilimin kendisini yeniden besler. Döngünün nicel boyutunu ifade edebilmenin en güçlü araçlarından biri matematiktir. Fizik, kimya ve biyoloji gibi temel bilimlerinde ilerlemesinde matematiksel hesaplamalar yatar.
Bilimsel ve teknolojik gelişimi, kendi yaklaşımım açısından dört ana evrede okuyabiliriz. İlk evre "objeler" evresidir. Dünyayı yeni tanımaya başlayan biri için her şey, kadrajına giren bağımsız birer objedir. Burada önemli olan kadrajın nereye odaklandığı, bakış açınızın ne olduğudur. Bugüne kadar bilim genellikle aynı düzlemde yatay bir seyir izledi. Ancak artık kadrajımızı yukarı kaldırarak bilimin dikey büyüme aşamasına geçmeliyiz. Objeler evresinden sonraki ikinci evreyi "optimizasyon" olarak tanımlıyorum. Evrendeki canlı ve cansız varlıkların işleyişinde denge ve optimizasyonun önemli bir yeri vardır. Üçüncü evre "otomasyon" ve içinde bulunduğumuz dördüncü evre ise nesnelerin (Objelerin) interneti ve yapay zekâ, özellikle de makine öğrenmesi evresidir. Bu evrelerin tümünde matematik belirleyici bir temel oluşturmaktadır.