Yükseköğretim Kurumları İçerisinde İlk Defa “Nadir Toprak Elementleri Uygulama ve Araştırma Merkezi” Üniversitemiz Bünyesinde Kuruldu

Ülkemizde Yükseköğretim Kurumları içerisinde ilk defa ileri teknolojinin stratejik ham madde kaynağı olan Nadir Toprak Elementlerinin (NTE) jeolojik, kimyasal ve metalürjik araştırma ve uygulama faaliyetlerini yürütmek amacıyla “Nadir Toprak Elementleri Uygulama ve Araştırma Merkezi” Üniversitemiz bünyesinde kurulmuştur.

Nadir Toprak Elementleri Nedir ve Niçin Önemlidir?

NTE’ler karakteristik olarak yüksek erime noktası, iletkenlik ve ısı geçirgenliğine sahip olmalarının yanı sıra aşınma ve korozyon gibi dış etmenlere karşı da oldukça dirençli olmaları nedeniyle ileri teknolojide kullanılan son derece önemli ve stratejik bir ham madde kaynağı durumundadır. Örneğin bu elementler petrol rafineri sanayisinde, yüksek güçlü elektrik motorlarında, yeni jenerasyon araçlarda, yakıt tüketiminin azaltılmasında, yenilenebilir bataryalarda, medikal sektöründe, rüzgar türbinlerinde, fiber optiklerde, cep telefonları ve LCD ekranlar gibi pek çok önemli alanda kullanılmaktadır.

İleri teknolojinin vazgeçilmez ham madde kaynağı olmaları nedeniyle stratejik bir öneme sahip NTE’ler zaman zaman uluslararası ilişkilerde petrol ve doğalgaz gibi ülkelerin politikalarını şekillendirebilme gücüne sahiptir. Çin dünya genelinde bu elementlerin üretimi, ihracatı ve uluslararası pazarını (2009 yılı için %97 oranında) kontrol eden en etkin ülke konumunda yer almakta ve ileri teknolojide söz sahibi diğer ülkeler (ör. ABD, Japonya ve AB üyesi ülkeler) NTE ihtiyaçlarını çok büyük oranda Çin’den tedarik etmektedir. Son yıllarda Rusya, Japonya, Güney Kore ve Almanya gibi teknoloji üreten ülkeler Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan ve Mongolia gibi Orta Asya ülkeleri ile aramacılık ve üretim faaliyetleri alanlarında çeşitli çalışmalar yapmaktadır. Çin’in 2010 yılında NTE ihracatında yaptığı kısıtlamalar sonucunda özellikle ileri teknoloji üreten ülkeler yeni stratejiler izlemek zorunda kalmıştır.

Ülke olarak 2023 ve sonraki ulusal hedeflerimiz kapsamında arttırılması planlanan ileri teknolojik faaliyetlerin yanı sıra kritik öneme sahip bu ham madde kaynağının araştırılması, geleceğe yönelik üretim stratejileri oluşturulması ve rasyonel ekonomik politikaların belirlenmesi büyük önem arz etmektedir. NTE’lerin uluslararası politikalar üzerinde var olan stratejik gücü ve günümüzde sürekli değişen dış politika dengeleri göz önüne alındığında ülkemizin gelecekte dışa bağımlı olmadan kendi NTE ihtiyacını karşılayabilmesi gerekli görülmektedir.

Tüm dünyanın aktif şekilde üzerinde çalıştığı bu stratejik ham madde grubu ile alakalı Yükseköğretim Kurumları içerisinde ilk defa Üniversitemiz bünyesinde kurulan Nadir Toprak Elementleri Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından yürütülecek jeolojik, kimyasal, metalürjik ve uluslararası politika çalışmaları ülkemiz için kritik ve stratejik öneme sahiptir.

Bu Kapsamda Merkezimizin Amaçları

İleri teknolojinin vazgeçilemez stratejik ham madde kaynağı olan NTE'nin ülkemizde bilinen cevherleşme sahalarının bilimsel yöntemlerle incelenmesini, cevherleşmelerin oluşum mekanizmalarının ortaya konulmasını, jeolojik/jeodinamik modellerin geliştirilmesini ve bu bilgiler ışığında potansiyel olabilecek sahaların araştırılmasını sağlamak.

Mevcut cevherleşme sahalarından temin edilecek örnek ve minerallerden ekonomik ve çevreye zarar vermeyen kimyasal yöntemlerle NTE'nin kazanılması ve zenginleştirilmesi üzerine bilimsel araştırma ve geliştirme çalışmaları yapmak.

Zenginleştirilecek olan NTE'nin metalürjik çalışmalarda kullanılmasına ve yüksek katma değerli yeni ürünlerin geliştirilmesine katkı sağlamak.

Ülke olarak 2023 ve sonraki ulusal hedeflerimiz kapsamında arttırılması planlanan ileri teknolojik faaliyetler (ör. yerli ve milli savunma sanayi) için ihtiyaç duyulacak kritik öneme sahip bu ham madde kaynağının araştırılmasına ilaveten geleceğe yönelik üretim stratejilerinin oluşturulmasına ve rasyonel ekonomik politikalarının belirlenmesine öncülük etmek.

NTE'nin uluslararası politikalar üzerinde var olan stratejik gücü ve günümüzde sürekli değişen dış politika dengeleri göz önüne alınarak, ülkemizin gelecekte dışa bağımlı olmadan kendi ham madde ihtiyacını karşılayabilmesine bilimsel katkıda bulunmak.

Yapılması planlanan jeolojik, kimyasal, metalürjik ve uluslararası politika çalışmaları kapsamında ülkemizdeki ilgili diğer kuruluşlar (ör. MTA, Eti Maden ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı) ve uluslararası çalışma grupları ile bilimsel işbirliği sağlamak.